Volmaakte onvolmaaktheden

1. Verhaal

Betrap jij jezelf wel eens op de gedachte dat, als je maar “een beetje” anders was op dit of op dat vlak, je aantrekkelijker, rijker of knapper zou zijn? Dit soort interne dialoog kan erg overtuigend zijn, maar tegelijk erg destructief . Hoe zou jouw leven eruit zien als jij je onvolmaaktheden zou beschouwen als een soort handtekening van je ziel?

Onlangs - het was een zonnige namiddag even buiten de stad Tokio - stapte ik een keramiekwinkel binnen. Toevallig kwam daar ook de pottenbakster zelf langs, duidelijk om haar personeel te inspecteren.

Nadat ik een tijd in de winkel had rondgesnuisterd, knoopte ik een praatje aan met de eigenares. Ze begon me meteen uit te leggen hoe je als pottenbakker steeds weer voor verrassingen komt te staan en nooit op voorhand weet hoe de voorwerpen uit de oven zullen komen. Bij het openmaken van de ovendeur is het telkens weer alsof het Kerstmis is, zo vertelde ze. Soms krijg je een heleboel prachtige geschenken en soms is het alsof de Kerstman je als het ware heeft overgeslagen. Bijvoorbeeld, wanneer de meeste stukken gebarsten zijn in de oven, vanwege extreme schommelingen in de weersomstandigheden. Het is oog hebben voor en het toevallig ontdekken van iets waardevols of moois dat het werk zijn magische kant geeft. "Het helpt je bescheiden te blijven en je leert je over te geven aan het onbekende en dat te aanvaarden," zei ze.

Daarna vertelde ze me over design en functionaliteit, twee zaken waaraan de meeste pottenbakkers veel waarde hechten. "Het heeft geen zin om een mooi stuk te creëren waar je amper iets mee aankan, of om een saai stuk te maken dat dan weer zeer functioneel is," expliceerde ze.
Ik was van plan om in ieder geval iets te kopen en nam zes stukken waaruit ik mijn keuze wilde maken. Ik zette ze op de toonbank en vroeg haar om me over elk stuk iets te vertellen.

"Ik zal je vertellen hoe ik de verhoopte onvolmaaktheden in mijn werk herken,"zei ze," voor drie van de stukken die je gekozen hebt."

"Merk je bij dit eerste stuk hoe het glazuur aan de binnenkant niet overal even dik is? Ik heb geprobeerd om het glazuur zo egaal mogelijk uit te strijken," zei ze, "maar dit is een heel moeilijk glazuur om mee te werken."

"Toch is het juist de ongelijkheid van het glazuur dat dit stuk voor mij zo interessant maakt," zei ze. "Het is de ongelijkheid van het glazuur dat nu juist voor de kleurenschakeringen in dit stuk heeft gezorgd."

"Bij dit tweede stuk merk je dan weer dat de schaal niet helemaal rond is. Ik ben maar een kleine vrouw en voor mij is dit een groot stuk om te manipuleren. Eigenlijk is dit het grootste stuk dat ik aankan. Ik maak graag grote voorwerpen, omdat ik hiermee werkelijk mijn grenzen kan aftasten. Er is een soort spanning te zien daar waar de vorm z’n perfecte ronding verliest, en dat trekt me juist aan bij deze schalen."

"Ten slotte," zei ze, "bij dit derde stuk, merk je dat de prijs aanzienlijk lager is dan voor de andere stukken."

"Het is een mooi stuk," zei ze, "maar ik vind dat het een beetje 'te goed' gelukt is, het lijkt wel of het machinaal gemaakt is. Daarom is de prijs veel lager."

"De vorm is volmaakt rond en het glazuur is gelijkmatig verdeeld over de hele vorm, het stuk heeft dus niets wat het uniek maakt. Ik maak deze vormen niet meer, want ik ben er te goed in geworden. Als het resultaat zo perfect is, dan is het alsof de ziel van het aardewerk in de oven achterblijft."

Zij boog vriendelijk, en vroeg me "Wilt u een kopje thee? Ik heb lekkere aardbeien van de streek en die eet je het best in deze tijd van het jaar, met een warm kopje thee."

2. Commentaar

Of je je al dan niet als ”volmaakt” beschouwt, speelt een belangrijke rol voor al wie geluk nastreeft in het leven. Ik heb de indruk dat vele en misschien wel de meeste mensen vinden dat er iets ontbreekt of dat zij onvolmaakt zijn. Daardoor besteden zij veel geld, tijd en gepieker aan het bereiken van een doel dat bij elke stap verder weg lijkt.

Je bent er op een bepaald moment bijvoorbeeld in geslaagd veel gewicht kwijt te geraken en dan plots merk je dat de huid in je gelaat niet meer strak zit en lijkt door te hangen. Of dat je op een dag eindelijk genoeg geld hebt om je eens in het nieuw te zetten en dan merkt dat de mode voor het volgende seizoen heel anders is dan wat je juist voor een prikje hebt kunnen kopen. Ik heb een vriend die zijn haar kort liet knippen toen hij ging solliciteren als model bij een modezaak en toen oog in oog kwam te staan met zijn mogelijk toekomstige baas... met een paardenstaartje.

Is het leven echt oneerlijk, of is het probleem gewoon dat wij vaak een beeld van onszelf nastreven dat niet echt of niet realistisch is? Probeer je te doen alsof je geen gebreken hebt? Of ga je er prat op dat deze gebreken je uniek maken? In mijn eigen leven ervaar ik dat het heel belangrijk is om niet alleen te denken in termen van juist en fout of goed en slecht, en daarbij leer ik mezelf aanvaarden en houden van wie ik werkelijk ben.

Ik geloof bijvoorbeeld dat ik over heel wat sociale vaardigheden en kwaliteiten beschik en toch weet ik dat ik soms hard uit de hoek kan komen. Ik weet dat ik onderhoudend en boeiend kan zijn, maar toch ben ik soms ook heel vervelend. Ik ben een beetje vanalles, maar nooit alleen maar één ding. Ik tracht mezelf te begrijpen als zowel het een als het ander, in plaats van het een of het ander. Ik tracht mezelf te zien vanuit een schoonheidsbeeld dat ingegeven is vanuit mijn eigen hart en niet vanuit de reclamebeelden op televisie.

Hoe minder ik perfectie nastreef, hoe duidelijker ik zie hoe volmaakt ik eigenlijk ben. Klinkt dit zelfgenoegzaam? Ik heb het hier over de volmaakte onvolmaaktheid die de pottenbakster in haar potten ziet. Bij het bakken tracht zij de ziel van wat zij maakt, te vatten, door ervoor te zorgen dat haar potten niet zo perfect worden dat het lijkt of ze machinaal werden vervaardigd.

Ik herinner mij een recent interview met Robert Redford. De interviewer vroeg zich luidop af, gezien Redford toch al een jaartje ouder is, of hij nog geen plastische chirurgie had overwogen. Redford leek eerder verrast door de vraag. Hij keek de interviewer indringend aan en zei dan: "Een schoonheidsoperatie? Mijn God, absoluut niet! Ik mag er niet aan denken dat ik mijn ziel van mijn gelaat laat wissen. Ik geloof liever dat er iets aan me is dat min of meer uniek is. Ik wil er niet uitzien zoals ik er vroeger uitzag. Ik wil eruit zien zoals ik ben.”

En jij? Probeer jij soms je volmaaktheid te verdoezelen in een poging om perfect te lijken?

Niets is mooier dan gewoon jezelf zijn.

En je ervan bewust te zijn dat door iets toe te voegen of iets weg te nemen,

Je enkel zou vervreemden van wie je werkelijk bent.

Je ziel heeft een handtekening.

Wis die niet uit om ze te vervangen door het ’schoonschrift’ van een ander.